{"id":99577,"date":"2022-06-30T14:51:36","date_gmt":"2022-06-30T12:51:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/?p=99577"},"modified":"2022-06-30T14:51:36","modified_gmt":"2022-06-30T12:51:36","slug":"podroz-sladami-zydowskiego-dziedzictwa-materialnego-oprowadza-m-in-dariusz-walerjanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/podroz-sladami-zydowskiego-dziedzictwa-materialnego-oprowadza-m-in-dariusz-walerjanski\/","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017c \u015bladami \u017cydowskiego dziedzictwa materialnego. Oprowadza m.in. Dariusz Walerja\u0144ski"},"content":{"rendered":"
REKLAMA<\/span><\/div>
\"\"<\/a><\/div><\/div>

W pierwszy lipcowy weekend mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 na spotkania \u015bladami \u017cydowskiego dziedzictwa materialnego i zapoznanie si\u0119 z tym co po nim pozosta\u0142o, jest zachowane i bezpieczne, a tak\u017ce tym co odesz\u0142o na zawsze.<\/h2>\n

Uczestnicy b\u0119d\u0105 podr\u00f3\u017cowa\u0107 wok\u00f3\u0142 obiekt\u00f3w i historii wa\u017cnych dla religijnych \u017byd\u00f3w, przypomina\u0107 i poznawa\u0107 je 83 lata po drugiej wojnie \u015bwiatowej.<\/p>

\"\"<\/a><\/div><\/div>\n

– Zapraszamy do historycznej synagogi w Wielowsi \u2013 jednej z nielicznych, kt\u00f3rej nie pokona\u0142a wojenna po\u017coga i trudny po niej czas. Wybierzemy si\u0119 te\u017c do B\u0119dzina \u2013 miasta, w kt\u00f3rym zachowane s\u0105 a\u017c dwa historyczne domy modlitwy: chasyd\u00f3w i pobo\u017cnych syjonist\u00f3w – ukryte, w miejscach nieoczywistych, do niedawna zapomnianych<\/em> – zach\u0119caj\u0105 organizatorzy.<\/p>\n

W Domu Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich, oddziale Muzeum w Gliwicach, b\u0119dzie okazja pos\u0142ucha\u0107 o tym co na zawsze przepad\u0142o, albo ukrywa si\u0119 gdzie\u015b pod ziemi\u0105, krzyczy nie b\u0119d\u0105c s\u0142yszalnym, a przecie\u017c by\u0142o miejscem kultu Najwy\u017cszego. <\/p>\n

– \u017bydzi modlili si\u0119 w synagodze w Tarnowskich G\u00f3rach i Mys\u0142owicach do 1939 roku, a dopiero teraz badamy ich ruiny nowoczesnym sprz\u0119tem i zastanawiamy \u2026 co dalej\u2026 Ratuj\u0105c zabytki pojawia si\u0119 zawsze to samo pytanie \u2013 o przysz\u0142o\u015b\u0107 go co ocala\u0142o<\/em> – czytamy dalej w zapowiedzi. <\/p>\n

1 lipca, pi\u0105tek, Dom Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich, godzina 18:00<\/h4>\n

Projekcja filmu “Pola\u0144ski, Horowitz. Hometown”, re\u017c. Mateusz Kud\u0142a, Anna Kokoszka-Romer<\/strong><\/p>\n

Po kilkudziesi\u0119ciu latach wreszcie uda\u0142o im si\u0119 spotka\u0107 w rodzinnym mie\u015bcie. Dw\u00f3ch artyst\u00f3w, fotograf Ryszard Horowitz i re\u017cyser Roman Pola\u0144ski, w\u0119druj\u0105 po Krakowie \u015bladami swoich wojennych do\u015bwiadcze\u0144. Przemierzaj\u0105 uliczki Kazimierza i dawnego getta, zagl\u0105daj\u0105 do mieszka\u0144, w kt\u00f3rych sp\u0119dzili ch\u0142opi\u0119ce lata, wspominaj\u0105 tych, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma \u2013 ale tak\u017ce tych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym prze\u017cyli Zag\u0142ad\u0119. <\/p>\n

Film jest barwn\u0105 opowie\u015bci\u0105 o dzieci\u0144stwie, przyja\u017ani, wsp\u00f3lnym \u017cydowskim losie i przede wszystkim o miejscu, kt\u00f3re (mimo up\u0142ywu czasu i wielu zmian) nadal pozostaje domem.<\/h4>\n

Jedna ze scen w filmie pochodzi z wizyty w Domu Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w pa\u017adzierniku 2020 roku, podczas uroczysto\u015bci wr\u0119czenia medali Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/p>\n

2 lipca, sobota, Wielowie\u015b, godziny 11:00-14:00<\/h4>\n

Zapomniany Bejt Kneset, Po synagodze oprowadza Dariusz Walerja\u0144ski<\/strong>
\n– godziny zwiedzania: 11.00, 12.00, 13.00
\nSpotykamy si\u0119 przy synagodze, ul. Gminna 27<\/p>\n

\u201eOstatni raz w synagodze w Wielowsi niedaleko Gliwic by\u0142em w minionym wieku, kiedy to jeszcze ten budynek pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 magazynu zbo\u017cowego, a w jego wn\u0119trzu specyficznie pachnia\u0142o. Zapami\u0119ta\u0142em z tego zwiedzania dawnej synagogi, o kt\u00f3rej \u015bwiat zapomnia\u0142 od 1939 r. zatynkowane oryginalne okna z fragmentami szklanych szyb, drewniane odrzwia, drzwi wej\u015bciowe prowadz\u0105ce do g\u0142\u00f3wnej sali modlitw, gdzie na wschodniej \u015bcianie pozosta\u0142 widoczny \u0142uk nad dawn\u0105 zamurowan\u0105 wn\u0119k\u0105, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 Aron ha-kodesz\u2026 Min\u0119\u0142o wiele lat i ponownie postanowi\u0142em wybra\u0107 si\u0119 do tego miejsca z ukryt\u0105, zamazan\u0105 przez czas i ludzi histori\u0105. Dzi\u015b budynek nie pe\u0142ni ju\u017c swej pierwotnej roli, sta\u0142 si\u0119 prywatnym budynkiem wpisanym do rejestru zabytk\u00f3w, jako dawna synagoga, o co sam m.in. osobi\u015bcie walczy\u0142em, synagoga, o kt\u00f3rej przez lata m\u00f3wiono, \u017ce to najstarsza zachowana synagoga na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, co niestety okaza\u0142o si\u0119 b\u0142\u0119dn\u0105 tez\u0105. W wyniku przeprowadzonych bada\u0144 wiemy, \u017ce synagoga zosta\u0142a wybudowana 1877 r. Ostatnio uda\u0142em si\u0119 tam ponownie i zwiedza\u0142em miejsce nazywane przez lokalnych \u017byd\u00f3w ma\u0142\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105, gdzie Szabat zawsze wchodzi\u0142 przez wielkie drzwi od wschodu\u2026\u201d co by\u0142o dalej Dariusz Walerja\u0144ski opowie ju\u017c na miejscu, w synagodze.<\/p>\n

2 lipca, sobota, Dom Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich, godzina 17:00<\/h4>\n

BY\u0141O MIN\u0118\u0141O JEST. Historia dw\u00f3ch synagog
\nWyk\u0142ad Dariusza Walerja\u0144skiego<\/p>\n

B\u0119dzie to opowie\u015b\u0107 o dw\u00f3ch \u015bwi\u0105tyniach wybudowanych w XIX w. w Tarnowskich G\u00f3rach i Mys\u0142owicach. Podzieli\u0142y one ten sam los w 1939 r. Do tej pory wiedzieli\u015bmy kto je wybudowa\u0142, zaprojektowa\u0142 i jak wygl\u0105da\u0142y. Po wielu latach, w XXI w., miejsca gdzie sta\u0142y te synagogi ponownie przem\u00f3wi\u0142y ods\u0142aniaj\u0105c swoje tajemnice i materialne \u015blady tragicznych, ostatnich dni przed katastrof\u0105. To opowie\u015b\u0107 o pracach archeologicznych; o tym, co znaleziono, co odkryto. To opowie\u015b\u0107 o historii przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re zachowa\u0142y w sobie pami\u0119\u0107 miejsca, niegdy\u015b \u015bwi\u0119tego, a przez wiele lat, miejsca zapomnianego, czy wr\u0119cz oboj\u0119tnego. <\/p>\n

3 lipca, niedziela, B\u0119dzin, godziny 11:00-14:00<\/h4>\n

\u017bydowskie domy modlitw
\n– oprowadzanie po domu modlitwy rodziny Cukierman\u00f3w przez cz\u0142onk\u00f3w fundacji Brama Cukermana,
\n– B\u0119dzi\u0144skie polichromie i ich tajemnice. Spotkanie ze S\u0142awomirem Pastuszk\u0105<\/strong>,
\n– zwiedzanie domu modlitwy Mizrachi (wst\u0119p 13 z\u0142 – p\u0142atne przy wej\u015bciu do zabytku),<\/p>\n

Spotykamy si\u0119 w Bramie Cukermana – al. Ko\u0142\u0142\u0105taja 24\/28.<\/p>\n

Mija ju\u017c kilkana\u015bcie lat od spektakularnych odkry\u0107 \u017cydowskich dom\u00f3w modlitw w B\u0119dzinie, gdzie przed wojn\u0105 znajdowa\u0142o si\u0119 ich blisko osiemdziesi\u0105t.<\/p>\n

Jednym z nich, niewielkim mieszkankiem pamietaj\u0105cym chasydzkie biesiady, od 2009 roku opiekuj\u0105 si\u0119 spo\u0142ecznicy z fundacji \u201eBrama Cukermana\u201d. Drugi, dom modlitwy syjonistycznego ruchu Mizrach, znajduje si\u0119 w przyziemiu reprezentacyjnej kamienicy rodziny Winer. Opiek\u0119 nad nim sprawuje Muzeum Zag\u0142\u0119bia w B\u0119dzinie. W obu miejscach zachowa\u0142y si\u0119 polichromie \u015bcienne przedstawiaj\u0105ce sceny charakterystyczne dla takich, kiedy\u015b \u015bwi\u0119tych, miejsc.<\/p>\n

W ostatnim czasie odkrywane s\u0105 kolejne \u017cydowskie sztible* zakamarkach starego B\u0119dzina. O tych niemych, cho\u0107 jak\u017ce wymownych, \u015bwiadkach historii \u2013 odkrytych i odkrywanych – opowiedz\u0105 opiekunowie i znawcy tematyki \u2013 Karolina Jakowe\u0144ko, Piotr Jakowe\u0144ko, Andrzej Ciepa\u0142, Dariusz Walerja\u0144ski oraz S\u0142awomir Pastuszka<\/strong>.<\/p>\n

*Sztibl \u2013 w j\u0119zyku jidysz \u201epokoik\u201d; ma\u0142e pomieszczenie s\u0142u\u017c\u0105ce chasydom do modlitwy.<\/p>\n

3 lipca, niedziela, Dom Pami\u0119ci \u017byd\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich, godzina 17:00<\/h4>\n

Synagogi i domy modlitwy \u2013 refleksje po 25 latach
\nSpotkanie z Eleonor\u0105 Bergman<\/strong><\/p>\n

Badania nad synagogami mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne cele, mog\u0105 by\u0107 prowadzone w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b i w r\u00f3\u017cnych obszarach geograficznych. Wiele zale\u017cy od tego, jak te obszary zdefiniujemy. Poprzez wiedz\u0119 o budynkach, ich architekturze, dowiadujemy si\u0119 tak\u017ce o ludziach, kt\u00f3rym s\u0142u\u017cy\u0142y, o ich otoczeniu spo\u0142ecznym, o tym jacy byli, jak pojmowali najbli\u017csz\u0105 sobie przestrze\u0144. W wyobra\u017ani wype\u0142niamy utracony krajobraz historyczny. Obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachowanych budynk\u00f3w synagog w naszej cz\u0119\u015bci Europy to puste skorupy. Czy warto, czy chcemy, \u017ceby dalej trwa\u0142y \u2013 a je\u015bli tak, to w jakim celu, w jaki spos\u00f3b?<\/p>\n

Na zwiedzanie obowi\u0105zuj\u0105 zapisy, ilo\u015b\u0107 miejsc ograniczona: dompamieci@muzeum.gliwice.pl<\/a>. <\/p>\n

Do Wielowsi i B\u0119dzina dojazd we w\u0142asnym zakresie. Partner wydarzenia: fundacja Brama Cukermana. <\/p>\n

(\u017cms)\/UM Gliwice
\nfot. mat. organizatora<\/p>\n

\"\"<\/a><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W pierwszy lipcowy weekend mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 na spotkania \u015bladami \u017cydowskiego dziedzictwa materialnego i zapoznanie si\u0119 z tym co po nim pozosta\u0142o, jest zachowane i bezpieczne, a tak\u017ce tym co odesz\u0142o na zawsze. Uczestnicy b\u0119d\u0105 podr\u00f3\u017cowa\u0107 wok\u00f3\u0142 obiekt\u00f3w i historii wa\u017cnych dla religijnych \u017byd\u00f3w, przypomina\u0107 i poznawa\u0107 je 83 lata po drugiej wojnie \u015bwiatowej. – […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":99580,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-99577","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wszystko"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99577","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99577"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99577\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}