{"id":105841,"date":"2023-09-11T14:14:07","date_gmt":"2023-09-11T12:14:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/?p=105841"},"modified":"2023-09-11T14:14:07","modified_gmt":"2023-09-11T12:14:07","slug":"ci-ktorzy-nie-uciekli-pozniej-zgineli-w-auschwitz-w-zabrzu-wmurowano-pierwsze-stolpersteiny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/ci-ktorzy-nie-uciekli-pozniej-zgineli-w-auschwitz-w-zabrzu-wmurowano-pierwsze-stolpersteiny\/","title":{"rendered":"Ci, kt\u00f3rzy nie uciekli, p\u00f3\u017aniej zgin\u0119li w Auschwitz. W Zabrzu wmurowano pierwsze stolpersteiny"},"content":{"rendered":"<div class=\"zabrz-a6-z-nad-leadem-artykulow zabrz-entity-placement\" id=\"zabrz-2340690449\"><div class=\"zabrz-adlabel\"><span style=\"font-size: 9px\">REKLAMA<\/span><\/div><div id=\"zabrz-1439949477\" style=\"margin-bottom: 30px;margin-left: auto;margin-right: auto;text-align: center;\"><a data-no-instant=\"1\" href=\"https:\/\/dom100.eu\/\" rel=\"noopener\" class=\"a2t-link\" target=\"_blank\" aria-label=\"20260504-DOM100-DO-D\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/20260504-DOM100-DO-D.webp\" alt=\"\"  srcset=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/20260504-DOM100-DO-D.webp 750w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/20260504-DOM100-DO-D-410x109.webp 410w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" class=\"no-lazyload\" width=\"750\" height=\"200\"  style=\"display: inline-block; max-width: 100%; height: auto;\" \/><\/a><\/div><\/div><h2>Przy najd\u0142u\u017cszej ulicy w Polsce, przy wej\u015bciu do kamienicy przy Wolno\u015bci 321, podczas uroczysto\u015bci zorganizowanej z inicjatywy krewnych rodziny Herzberg\u00f3w z Dani i Wielkiej Brytanii, wmurowano cztery betonowe kostki zwane stolpersteinami \u2013 czyli \u201ekamieniami pami\u0119ci\u201d.<\/h2>\n<p>Stolpersteiny po\u015bwi\u0119cone s\u0105: Margarecie, Oscarowi, Hansowi i Francowi Herzberg \u2013 ofiarom holokaustu, kt\u00f3rzy byli zwyk\u0142ymi mieszka\u0144cami przedwojennego Zabrza. Zabrza\u0144skie stolpersteiny powi\u0119kszy\u0142y grono ponad 100 tysi\u0119cy tego typu kamieni znajduj\u0105cych si\u0119 w r\u00f3\u017cnych miastach Europy.<\/p><div class=\"zabrz-a3-z-w-tresci-artykulow zabrz-entity-placement\" id=\"zabrz-4066562393\"><div id=\"zabrz-190584913\" style=\"margin-bottom: 40px;margin-left: auto;margin-right: auto;text-align: center;\"><a data-no-instant=\"1\" href=\"https:\/\/ogrodyandersa.pl\/\" rel=\"noopener\" class=\"a2t-link\" target=\"_blank\" aria-label=\"20260415 Ogrody Andersa WYBIERZ MIESZKANIE D\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20260415-Ogrody-Andersa-WYBIERZ-MIESZKANIE-D.jpg\" alt=\"\"  srcset=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20260415-Ogrody-Andersa-WYBIERZ-MIESZKANIE-D.jpg 750w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/20260415-Ogrody-Andersa-WYBIERZ-MIESZKANIE-D-410x109.jpg 410w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" class=\"no-lazyload\" width=\"750\" height=\"200\"  style=\"display: inline-block; max-width: 100%; height: auto;\" \/><\/a><\/div><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-100-scaled-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-100-scaled-1.jpg\" alt=\"\" width=\"810\" height=\"457\" class=\"alignnone size-full wp-image-105852\" srcset=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-100-scaled-1.jpg 810w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-100-scaled-1-410x232.jpg 410w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-100-scaled-1-806x455.jpg 806w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-100-scaled-1-768x433.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 810px) 100vw, 810px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Do naszego miasta przyby\u0142 osobi\u015bcie z Berlina pomys\u0142odawca i tw\u00f3rca stolperstein\u00f3w \u2013 artysta <strong>Gunter Demnig<\/strong>, kt\u00f3ry cztery kamienie wmurowa\u0142 w chodnik przed wej\u015bciem do budynku, w kt\u00f3rym mieszka\u0142a do 1942 r. rodzina Herzberg\u00f3w. W uroczysto\u015bci obok potomk\u00f3w os\u00f3b upami\u0119tnionych udzia\u0142 wzi\u0119li tak\u017ce przedstawiciele samorz\u0105du.<\/p>\n<h4>Stolperstein to szczeg\u00f3lny pomnik pami\u0119ci konkretnych os\u00f3b \u2013 ofiar niemieckiego nazizmu.<\/h4>\n<p>To osadzona w bruku betonowa kostka z mosi\u0119\u017cn\u0105 tabliczk\u0105, z wyrytym na niej nazwiskiem upami\u0119tnionej osoby, datami jej urodzin i \u015bmierci oraz informacj\u0105 o losie, jaki j\u0105 spotka\u0142. Stolpersteiny montowane s\u0105 w chodnikach, zazwyczaj w pobli\u017cu ostatniego miejsca zamieszkania upami\u0119tnianej ofiary. W ten spos\u00f3b upami\u0119tnia si\u0119 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie w wyniku nazistowskich prze\u015bladowa\u0144.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-002-scaled-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-002-scaled-1.jpg\" alt=\"\" width=\"810\" height=\"540\" class=\"alignnone size-full wp-image-105848\" srcset=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-002-scaled-1.jpg 810w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-002-scaled-1-348x232.jpg 348w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-002-scaled-1-683x455.jpg 683w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-002-scaled-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 810px) 100vw, 810px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Pierwsze stolpersteiny pojawia\u0142y si\u0119 na ulicach Kolonii, nast\u0119pnie wbijano je w innych miastach Niemiec, Austrii, Belgii, Czech, W\u0142och, Holandii. W Polsce znajduj\u0105 si\u0119 m.in. we Wroc\u0142awiu, O\u015bwi\u0119cimiu czy w Zamo\u015bciu. Zabrza\u0144skie stolpersteiny to pierwsze takie kamienie na terenie wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego.<\/p>\n<h4>Rodzina Hersberg\u00f3w mieszka\u0142a do 1942 r. w zabrza\u0144skiej kamienicy przy ul. Wolno\u015bci 321.<\/h4>\n<p>Oskar prowadzi\u0142 sklep na Zaborzu. Z \u017con\u0105 Margarethe mieli dw\u00f3ch syn\u00f3w, kt\u00f3rzy jeszcze przed wybuchem wojny opu\u015bcili G\u00f3rny \u015al\u0105sk \u2013 starszy Hanns wyjecha\u0142 do Meksyku, m\u0142odszy Franz do Anglii, a nast\u0119pnie zamieszka\u0142 w Danii. Oskar i Margarethe bezskutecznie starali si\u0119 o wyjazd za granic\u0119. W 1942 r. zostali wywiezieni do Auschwitz, gdzie zgin\u0119li. O upami\u0119tnienie swoich dziadk\u00f3w zwr\u00f3cili si\u0119 Peter i Linda, dzieci Franza, kt\u00f3rzy na uroczysto\u015b\u0107 przyjechali z Kopenhagi.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-060-scaled-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-060-scaled-1.jpg\" alt=\"\" width=\"810\" height=\"540\" class=\"alignnone size-full wp-image-105850\" srcset=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-060-scaled-1.jpg 810w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-060-scaled-1-348x232.jpg 348w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-060-scaled-1-683x455.jpg 683w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-060-scaled-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 810px) 100vw, 810px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Stolperstein zosta\u0142 wbity w pobli\u017cu budynku I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego. Kostka brukowa z nazwiskiem konkretnej osoby zwraca uwag\u0119 wszystkich przechodni\u00f3w. W tym przypadku organizatorzy akcji maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce zwr\u00f3c\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 m\u0142odych ludzi, uczni\u00f3w a taki niecodzienny eksponat b\u0119dzie dla nich lekcj\u0105 historii.<\/p>\n<p>(\u017cms)\/UM Zabrze<br \/>\nfot. UM Zabrze\/Pawe\u0142 JaNic Janicki<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-092-scaled-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-092-scaled-1.jpg\" alt=\"\" width=\"810\" height=\"540\" class=\"alignnone size-full wp-image-105851\" srcset=\"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-092-scaled-1.jpg 810w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-092-scaled-1-348x232.jpg 348w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-092-scaled-1-683x455.jpg 683w, https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Stolpersteiny-Kamienie-Pamieci-ul-Wolnosci-Zabrze-wrzesien-2023-fot.-Pawel-JaNic-Janicki-092-scaled-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 810px) 100vw, 810px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przy najd\u0142u\u017cszej ulicy w Polsce, przy wej\u015bciu do kamienicy przy Wolno\u015bci 321, podczas uroczysto\u015bci zorganizowanej z inicjatywy krewnych rodziny Herzberg\u00f3w z Dani i Wielkiej Brytanii, wmurowano cztery betonowe kostki zwane stolpersteinami \u2013 czyli \u201ekamieniami pami\u0119ci\u201d. Stolpersteiny po\u015bwi\u0119cone s\u0105: Margarecie, Oscarowi, Hansowi i Francowi Herzberg \u2013 ofiarom holokaustu, kt\u00f3rzy byli zwyk\u0142ymi mieszka\u0144cami przedwojennego Zabrza. Zabrza\u0144skie stolpersteiny [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":105853,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[9,1],"tags":[],"class_list":["post-105841","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stronaglowna","category-wszystko"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105841"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105841\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.24zabrze.pl\/wiadomosci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}